"No" කියන්න ඉගෙන ගනිමු: මානසික නිදහසට සීමාවන් දාන හැටි | heartSync

 

අන් අය වෙනුවෙන් ජීවත් වෙලා ඔබට ඔබව එපා වෙලාද?

ඔබට ඔබව එපා වීමට ප්‍රධානම හේතුවක් විය හැක්කේ, ඔබ නිතරම අන් අයගේ සතුට වෙනුවෙන් ඔබේ සතුට සහ කාලය කැප කිරීමයි. අන් අයට උදව් කිරීම ඉතා හොඳ ගුණාංගයක් වුවත්, එය ඔබේ මානසික නිදහසට බාධාවක් වන තරමට නොකළ යුතුය. යමෙක් ඔබෙන් උදව්වක් හෝ කාලය ඉල්ලන විට, ඔබේ විවේකය කැප කරමින් වුවත් එයට "ඔව්" කියන්නට ඔබ පෙළඹෙනවාද?

මෙය බොහෝ දෙනෙකුට තිබෙන ගැටලුවකි. අන් අයගේ හිත රිදෙයි යන බිය නිසා, අපිට අපේ සීමාවන් (Boundaries) අමතක වී යයි. නමුත් සැබෑ ලෙසම තමන්ට ආදරය කිරීම (Self-Love) ආරම්භ වන්නේ, තමන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට ප්‍රමුඛතාවය දීමෙනි. heartSync හරහා අද අපි කතා කරන්නේ, අපේ මානසික නිදහස වෙනුවෙන් සෞඛ්‍ය සම්පන්න සීමාවන් ගොඩනගා ගන්නේ කෙසේද සහ නිවැරදිව "No" කියන්න ඉගෙන ගනිමු යන මාතෘකාව පිළිබඳවයි.

ඇයි අපිට "No" (නැහැ) කියන්න මෙතරම් අමාරු?

බොහෝ විට අපිට "නැහැ" යැයි කීමට අපහසු වීමට මනෝවිද්‍යාත්මක හේතු කිහිපයක් බලපායි. අපි හැදී වැඩී තිබෙන්නේ අන් අයව සතුටු කිරීම (People-pleasing) හොඳ දෙයක් ලෙස දකින සමාජයකයි. මේ නිසා අපි නිතරම සිතන්නේ අප "නැහැ" කිව්වොත් අන් අය අපිව ප්‍රතික්ෂේප කරාවි, නැතහොත් අප ගැන වැරදි කෝණයකින් බලාවි කියායි.

• වරදකාරී හැඟීම (Guilt): අන් අයට උදව් නොකිරීම ගැන අපටම දැනෙන වරදකාරීත්වය.

• ගැටුම් වලට ඇති බිය: "නැහැ" කීමෙන් යම් ගැටුමක් හෝ අමනාපයක් ඇති වේවි යැයි සිතීම.

• වටිනාකම අහිමි වීමේ බිය: අන් අයට ප්‍රයෝජනවත් වූ විට පමණක් තමන්ට වටිනාකමක් ලැබේ යැයි සිතන මානසිකත්වය.

නමුත් මතක තබා ගන්න, හැමදේටම "ඔව්" කීමෙන් ඔබ කරන්නේ ඔබේ ශක්තිය සහ කාලය අනවශ්‍ය ලෙස වැය කිරීමයි. එය අවසානයේදී ඔබව දැඩි මානසික පීඩනයකට ලක් කරයි.

මානසික නිදහසට සීමාවන් (Boundaries) දාන්නේ කොහොමද?

සීමාවන් හෝ Boundaries යනු අන් අය සමඟ සබඳතා බිඳ ගැනීම හෝ තාප්ප බැඳ ගැනීම නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ ඔබටම ගරු කරමින්, ඔබේ ශක්තිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට නීති මාලාවක් සාදා ගැනීමයි. "No" කියන්න ඉගෙන ගනිමු යන්න මෙහි ප්‍රධානතම පියවරයි. මේ සඳහා ඔබට භාවිතා කළ හැකි ප්‍රායෝගික ක්‍රම කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ.

1. ඔබේ ප්‍රමුඛතා (Priorities) හඳුනාගන්න

ඔබේ ජීවිතයේ ඔබට වඩාත්ම වැදගත් දේවල් මොනවාදැයි පැහැදිලිව හඳුනාගන්න. ඔබේ රැකියාව, පවුල, ඔබේ විවේකය සහ මානසික සෞඛ්‍යය ඒ අතර තිබිය හැක. යමෙක් ඔබෙන් යමක් ඉල්ලන විට, එය ඔබේ ප්‍රමුඛතා වලට බාධාවක් වෙනවාදැයි පළමුව සිතා බලන්න. එසේ බාධාවක් වේ නම්, එයට කාරුණිකව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඔබට අයිතියක් ඇත.

2. කාරුණිකව නමුත් ස්ථිරව "නැහැ" කියන්න පුරුදු වෙන්න

"නැහැ" යැයි කීමට ඔබට විශාල නිදහසට කරුණු (Excuses) ගොඩක් අවශ්‍ය නැත. එය සරලව සහ කාරුණිකව කළ හැකිය. ඔබට කිරීමට අපහසු හෝ ඔබේ විවේකය නැති කරන දේවල් වලට කාරුණිකව "නැහැ" කියන්න බිය වෙන්න එපා.

• උදාහරණයක් ලෙස: "මට ඔබට උදව් කිරීමට වුවමනාව තිබුණත්, මේ වෙලාවේ මගේ වැඩ කටයුතුත් එක්ක ඒ සඳහා කාලයක් වෙන් කරන්න අමාරුයි" ලෙස ඔබට පැවසිය හැක.

3. වහාම පිළිතුරු දීමෙන් වළකින්න (Pause before you answer)

කවුරුන් හෝ යමක් ඇසූ සැනින් "ඔව්" යැයි කීමට ඔබට පුරුද්දක් තිබේ නම්, එය මඳකට නතර කරන්න. "මම මගේ වැඩ ලැයිස්තුව (Schedule) බලලා ඔයාට කියන්නම්" හෝ "මට ඒ ගැන හිතන්න පොඩි වෙලාවක් දෙන්න" යැයි පවසන්න. මෙය ඔබට තීරණයක් ගැනීමට අවශ්‍ය කාලය සහ නිදහස ලබා දෙයි.

4. වරදකාරී හැඟීමෙන් මිදෙන්න

ඔබ අන් අයට "නැහැ" කියන සෑම අවස්ථාවකදීම, ඔබ ඔබටම "ඔව්" කියා ගන්නා බව මතක තබා ගන්න. ඔබ ඔබේ විවේකය වෙනුවෙන් යමක් ප්‍රතික්ෂේප කළ විට දැනෙන වරදකාරී හැඟීම ස්වභාවිකයි. නමුත් එය ක්‍රමයෙන් පුරුදු වන විට, ඔබේ මානසික සහනය කොතරම් වටිනවාද යන්න ඔබටම වැටහෙනු ඇත.

සීමාවන් ගොඩනැගීමේ සැබෑ ප්‍රතිලාභ

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සීමාවන් (Healthy Boundaries) ගොඩනගා ගත් විට, ඔබ තුළ පවතින මානසික ආතතිය විශාල වශයෙන් අඩු වේ. අන් අය කෙරෙහි ඔබට ඇති වන අනවශ්‍ය තරහව හෝ කේන්තිය නැති වී යයි. මන්ද, ඔබ දැන් කරන්නේ ඔබට ඇත්තටම කළ හැකි සහ කිරීමට කැමති දේවල් පමණක් වන බැවිනි.

එමෙන්ම, ඔබ ඔබට ගරු කිරීමට පටන් ගත් විට, අන් අයද ඔබේ කාලයට සහ තීරණ වලට ගරු කිරීමට පෙළඹේ. සැබෑ බැඳීම් ඔබ "නැහැ" කිව්වා කියා බිඳී යන්නේ නැත. ඔවුන් ඔබේ සීමාවන් තේරුම් ගෙන ඔබට සහයෝගය දක්වනු ඇත.

අවසාන වශයෙන්

තමන්ට ආදරය කිරීම (Self-Love) යනු එක දවසකින් හෝ සතියකින් කර අවසන් කළ හැකි ඉලක්කයක් නොවේ. එය ජීවිත කාලය පුරාවටම ගෙන යා යුතු අඛණ්ඩ පුරුද්දකි. ඔබේ සතුට සහ මානසික නිදහස වෙනුවෙන් සෞඛ්‍ය සම්පන්න සීමාවන් ගොඩනගා ගැනීම එම ගමනේ ප්‍රබලම පියවරයි. heartSync අපේක්ෂා කරන්නේ, ඔබ ඔබේම හදවත සමඟ නැවතත් සබැඳියාවක් (Sync) ගොඩනගා ගනු දැකීමයි. ඒ නිසා, අදම මේ කුඩා පියවරයන් ඔබේ ජීවිතයට එකතු කරගන්න.

ඔබට "No" කියන්න ගිහින් මුහුණ දෙන්න වුණු අපහසු අවස්ථාවක් තිබෙනවාද? නැතහොත් ඔබ සාර්ථකව ඔබේ සීමාවන් (Boundaries) තබා ගත් අවස්ථාවක් තිබෙනවාද? ඒ ගැන පහතින් Comment එකක් දාලා අපේ heartSync පවුලත් එක්ක බෙදාගන්න. මේ ලිපිය වැදගත් යැයි සිතෙනවා නම් ඔබේ මිතුරෙකුටත් Share කරන්න අමතක කරන්න එපා!