ආදරයේදී සහ යහනාවේදී 'බැහැ' කියන්නේ කොහොමද?

 

සීමාවන් හඳුනාගැනීම: ආදරයේදී සහ යහනාවේදී 'බැහැ' කියන්නේ කොහොමද?

"ආදරෙයි නම් මං කියන දේ අහන්න ඕනේ", "ඔයා මට ආදරේ නැද්ද ඒක කරන්න බැහැ කියන්නේ?" මේ වගේ කතා අපි ඕනෑතරම් අහලා තියෙනවා. අපේ සමාජයේ ගොඩක් දෙනෙක් හිතාගෙන ඉන්නේ ආදරය කරනවා කියන්නේ සහකරුගේ හෝ සහකාරියගේ හැමදේටම හිස නමාගෙන, 'ඔව්' කියාගෙන ඉන්න එක කියලයි.

නමුත් යථාර්ථය ඒක නෙවෙයි. නිරෝගී, ශක්තිමත් බැඳීමක ලොකුම අත්තිවාරම වැටෙන්නේ එකිනෙකාගේ සීමාවන්ට (Boundaries) සහ අන්‍යෝන්‍ය කැමැත්තට (Consent) දක්වන ගෞරවය මතයි. අකමැති දේට බියක් නැතුව 'නැහැ' කියන්නේ කොහොමද කියලා අද අපි කතා කරමු.

1. මොකක්ද මේ 'Consent' (අන්‍යෝන්‍ය කැමැත්ත) කියන්නේ?

Consent කියන්නේ නිකම්ම නිකම් 'ඔව්' කියන වචනය නෙවෙයි. එය පැහැදිලිව, කිසිම බලකිරීමකින් තොරව, දෙදෙනාගේම පූර්ණ අවබෝධයෙන් යුතුව ලබාදෙන කැමැත්තයි.

• එය වෙනස් විය හැකියි: ඊයේ දවසේ කැමති වුණු දෙයකට අද ඔබට අකමැති වෙන්න සම්පූර්ණ අයිතියක් තියෙනවා. කැමැත්ත කියන්නේ ජීවිත කාලෙටම ලියලා දෙන කොන්ත්‍රාත්තුවක් නෙවෙයි.

• නිශ්ශබ්දතාවය කැමැත්තක් නෙවෙයි: කෙනෙක් මුකුත් නොකියා නිහඬව ඉන්නවා නම්, හෝ බලකිරීමක් නිසා අපහසුවෙන් ඉඩ දෙනවා නම් එය කිසිසේත්ම අන්‍යෝන්‍ය කැමැත්තක් වෙන්නේ නැහැ.

2. අපි 'නැහැ' කියන්න බය ඇයි?

බොහෝදෙනෙක් (විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්) ඇඳේදී හෝ සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී සහකරුගේ අදහසක් ප්‍රතික්ෂේප කරන්න බිය වෙනවා. මනෝවිද්‍යාත්මකව බැලුවොත් මීට ප්‍රධාන හේතු කිහිපයක් තියෙනවා:

• ඔහු/ඇය දාලා යයි කියන බිය: "මම බැහැ කිව්වොත් එයා තරහ වෙලා මාව දාලා යයි" කියන අනාරක්ෂිත හැඟීම.

• වරදකාරී බව (Guilt-trip): සමාජයෙන්ම පුරුදු කරලා තියෙනවා සහකරුව සතුටු කිරීම තමයි ලොකුම යුතුකම කියලා. ඒ නිසා තමන්ගේ සතුට යටපත් කරගන්න ගොඩක් අය පුරුදු වෙලා.

3. වරදකාරී හැඟීමක් නැතුව 'නැහැ' කියන්නේ කොහොමද?

සීමාවන් පැනවීම කියන්නේ ආත්මාර්ථකාමී වීමක් නෙවෙයි, එය තමන්ටම කරගන්නා ආදරයක් (Self-love).

• කෙළින්ම කියන්න, පැහැදිලි කරන්න: වටින් ගොඩින් නොකියා, සෘජුවම අදහස කියන්න. "මම ඔයාට ගොඩක් ආදරෙයි, හැබැයි මේ දේට මම කැමති නැහැ/මට පහසු නැහැ" ලෙස පැවසීම ඉතාමත් ප්‍රායෝගිකයි.

• විකල්පයක් දෙන්න: "මට අද ඒ දේට මානසිකත්වයක් නැහැ, අපි ඒ වෙනුවට මේ දේ කරමුද?" කියා ඇසීමෙන් සහකරුට ප්‍රතික්ෂේප වීමක් වෙනුවට ආදරණීය හැඟීමක් දැනෙනවා.

4. ඔබේ 'නැහැ' පිළිගන්නා විදිහෙන් ඔහුව/ඇයව මැනගන්න!

සැබෑ ආදරය හඳුනාගන්න පුළුවන් හොඳම තැනක් තමයි ඔබ 'නැහැ' කිව්වම සහකරු දක්වන ප්‍රතිචාරය. ඔබ යම් දෙයකට අකමැත්ත පළ කළ විට, ඔහු හෝ ඇය එයට ගරු කරමින් ඔබව තේරුම් ගන්නවා නම් එය ඉතාමත් නිරෝගී සබඳතාවක් (Green Flag).

නමුත් ඔබ අකමැති වූ විට ඔවුන් කේන්ති ගන්නවා නම්, කතා නොකර ඉන්නවා නම්, හෝ "ඔයා මට ආදරේ නැහැ" කියා ඔබව මානසිකව හිර කරනවා නම් (Emotional Manipulation)... ඒක ඉතාමත් භයානක රතු කොඩියක් (Red Flag).

සාරාංශය: සීමාවන් (Boundaries) කියන්නේ සබඳතාවක් දුරස් කරන තාප්පයක් නෙවෙයි; එය දෙන්නටම ආරක්ෂිතව ආදරය කරන්න හදන ලස්සන වැටක්. ඔබේ ශරීරය සහ මනස ගැන තීරණ ගැනීමේ සම්පූර්ණ අයිතිය ඇත්තේ ඔබට පමණයි!